De Zaanse Schans is van ons allemaal. Het is een icoon van onze gemeente, een historische plek waar wonen, ondernemen en toerisme samenkomen. Juist daarom verdient elke grote verandering rondom dit gebied uiterste zorgvuldigheid — en draagvlak.
De afgelopen periode is veel te doen geweest over de plannen voor de toekomst van de Zaanse Schans en het verzoek tot het houden van een referendum. Duizenden inwoners ondersteunden dat verzoek. Een onafhankelijke referendumcommissie en juridische adviseurs gaven aan dat het verzoek voldeed aan de geldende regels. Toch koos een meerderheid van de gemeenteraad ervoor het referendum niet toe te staan. Niet één keer, maar meerdere keren.
Laat helder zijn: de gemeenteraad is gekozen om namens inwoners besluiten te nemen. Dat is de kern van onze representatieve democratie. Maar er zijn momenten waarop een onderwerp zó groot is, zó ingrijpend of zó verdeeld, dat het verstandig is om inwoners rechtstreeks te laten spreken. Het referendum is geen hinderlijk obstakel, maar een democratisch instrument dat juist in uitzonderlijke situaties van grote waarde kan zijn.
Wanneer de raad diep verdeeld is en het vertrouwen in het proces onder druk staat, kan een referendum zorgen voor duidelijkheid en legitimiteit. Het biedt een kans om het gesprek met de samenleving écht te voeren. Door dat instrument terzijde te schuiven, ondanks duidelijke juridische adviezen, ontstaat het beeld dat politieke afwegingen zwaarder wegen dan democratische zorgvuldigheid.
Democratisch Zaanstad is altijd groot voorstander geweest van het referendum in deze kwestie. Niet omdat wij bang zijn voor een uitkomst, maar omdat wij geloven in een open en transparant proces. Een gemeente die vertrouwen wil uitstralen, moet ook bereid zijn dat vertrouwen te geven aan haar inwoners.
Het is niet de eerste keer dat de raad is teruggefloten bij het passeren van een referendumverzoek. Dat zou ons allemaal tot nadenken moeten stemmen. Democratie is meer dan stemmen eens in de vier jaar. Het vraagt om respect voor de instrumenten die we samen hebben afgesproken.
De Zaanse Schans verdient duidelijkheid. De inwoners van Zaanstad verdienen een stem. En het referendum verdient zorgvuldigheid.
Gewoon Gezond Verstand.