Zaanstad wil graag vooroplopen als het gaat om klimaat en energie. Groener, sneller, ambitieuzer dan het Rijk. Dat klinkt daadkrachtig. Maar de vraag is: tegen welke prijs? En vooral: voor wie?
De landelijke klimaatdoelen zijn al stevig. Toch kiest Zaanstad er regelmatig voor om daar nog eens extra eisen bovenop te leggen. Nieuwbouw moet verder gaan dan landelijk verplicht. Wijken worden versneld van het gas gehaald. Warmtenetten worden gepresenteerd als dé oplossing, waarbij bewoners feitelijk geen alternatief hebben. Democratisch Zaanstad vindt dat een gevaarlijke koers.
Want in de praktijk zien we wat er gebeurt als idealen botsen met de werkelijkheid. Inwoners worden aangesloten op een warmtenet zonder keuzevrijheid. Eén aanbieder. Geen concurrentie. Geen overstapmogelijkheid. En dus geen prijsdruk. Het gevolg? Stijgende energielasten en minder grip op de eigen portemonnee. Dat is geen duurzame vooruitgang, dat is een monopolie.
Bovendien zijn warmtenetten lang niet altijd efficiënter. Warmteverlies over leidingen, vaste aansluitkosten en tarieven waar bewoners weinig invloed op hebben. Ondertussen worden mensen wél gedwongen hun vertrouwde en soms recent geïnstalleerde cv-installatie in te leveren. Dat voelt niet als verduurzaming met draagvlak, maar als beleid dat wordt opgelegd.
Voor ondernemers is het niet anders. Extra lokale duurzaamheidseisen betekenen hogere investeringen, hogere energiekosten en minder concurrentiekracht. Zeker voor het mkb kan dat het verschil maken tussen winst en verlies. In een tijd waarin marges onder druk staan en kosten al stijgen, is dit geen detail.
Democratisch Zaanstad is niet tegen verduurzaming. Maar wij zijn wél tegen symboolpolitiek. Tegen het idee dat Zaanstad zich moet profileren als klimaatkampioen, ongeacht de gevolgen. Wat is de meerwaarde van nóg strengere lokale ambities als de rekening bij inwoners en ondernemers terechtkomt?
De impact op het wereldklimaat van extra lokale bovenwettelijke eisen is minimaal. De impact op de maandlasten van gezinnen is direct voelbaar. Dat is de harde realiteit.
Wat ons betreft gaat er daarom een streep door die extra groene ambitie. Zaanstad moet de landelijke lijn volgen. Niet minder, maar zeker ook niet méér. Geen extra regels bovenop wat al is afgesproken. Geen experimenten waarbij inwoners proefkonijn worden.
Verduurzaming moet betaalbaar, haalbaar en vrijwillig zijn. Als een warmtenet echt beter en goedkoper is, dan kiezen mensen daar vanzelf voor. Maar dwingen via beleid terwijl de praktijk laat zien dat kosten stijgen en keuzevrijheid afneemt, is onverantwoord.
Ambitie zonder realiteitszin kost geld. En die rekening mag niet bij de Zaankanter worden neergelegd.