Zero-emissiezones worden verkocht als dé oplossing voor schonere lucht. Maar wie verder kijkt dan de mooie woorden, ziet vooral een maatregel die op papier goed klinkt en in de praktijk wringt. Democratisch Zaanstad is daar helder over: dit is beleid dat de realiteit uit het oog verliest.
De invoering in Zaanstad is niet voor niets uitgesteld. De plannen waren simpelweg niet uitvoerbaar. Ondernemers kregen de rekening gepresenteerd, terwijl de randvoorwaarden ontbreken. Een nieuwe elektrische bedrijfsbus kost tienduizenden euro’s. Voor grote bedrijven is dat vervelend. Voor kleine ondernemers is het een existentiële dreun. Installateurs, bouwbedrijven, leveranciers – zij moeten hun werk doen met materieel dat betrouwbaar, betaalbaar en direct inzetbaar is. Dat is geen ideologische keuze, dat is economische noodzaak.
En dan de laadinfrastructuur. Die is onvoldoende. Netcongestie op bedrijventerreinen is een feit. Laadplekken zijn schaars of bezet. Maar toch wordt van ondernemers verwacht dat zij “gewoon overstappen”. Alsof beleid zich niets hoeft aan te trekken van praktische haalbaarheid.
Het meest wrange is de dubbele moraal. In een afgebakend gebied wordt uitstoot verboden, maar voertuigen moeten vervolgens omrijden. Leveringen worden verplaatst naar de randen van de stad. Extra kilometers, extra verkeersbewegingen, extra uitstoot. Maar dat telt blijkbaar minder zwaar, zolang het maar buiten de zone plaatsvindt. Het probleem wordt niet opgelost — het wordt verplaatst. Dat is geen klimaatbeleid, dat is boekhoudkundig groen denken.
Daarnaast ontstaat een ongelijk speelveld. Grote logistieke partijen kunnen investeren en de kosten doorberekenen. De lokale ondernemer kan dat vaak niet. Zo jaag je juist de kleinere bedrijven uit de stad. En wie blijft er over? De bedrijven met de grootste portemonnee. Dat kan toch niet de bedoeling zijn.
Duurzaamheid vraagt om verstandige keuzes. Niet om dwangmaatregelen die vooral goed scoren in beleidsstukken. Natuurlijk moeten we schoner vervoer stimuleren. Maar stimuleren is iets anders dan forceren. Geef ondernemers tijd. Zorg dat de infrastructuur op orde is. Werk samen in plaats van opleggen.
Zero-emissiezones in hun huidige vorm zijn een voorbeeld van beleid dat de rekening neerlegt bij wie het minst kan dragen. Terwijl het daadwerkelijke milieueffect discutabel is zolang omrijden en verplaatsing van verkeer niet worden meegerekend.
Groene ambities zijn prima. Maar zonder gezond verstand worden ze ongeloofwaardig.