Vertrouwen in het gemeentebestuur ontstaat niet door mooie zinnen in een persbericht. Vertrouwen ontstaat wanneer mensen merken dat ze eerlijk en op tijd worden geïnformeerd. En juist daar gaat het in Zaanstad te vaak mis.
Te vaak komen stukken laat. Te vaak zijn documenten deels zwartgelakt. Te vaak horen we dat informatie “vertrouwelijk” is. Juridisch zal het misschien mogen. Maar laten we eerlijk zijn: het voelt niet goed. Want als informatie pas op tafel komt wanneer de druk oploopt, wek je de indruk dat je iets achterhoudt.
Transparantie is voor Democratisch Zaanstad geen bijzaak. Het is een kernprincipe. Wat je steeds vaker ziet, is dat informatie pas beschikbaar komt als het besluit al in beton gegoten lijkt. Dan is het formeel misschien nog bespreekbaar, maar feitelijk niet meer. Dat is geen openheid. Dat is regie houden op wat zichtbaar wordt en wanneer.
Geheimhouding moet de uitzondering zijn. Niet het standaardinstrument om lastige discussies te beperken. Natuurlijk zijn er situaties waarin vertrouwelijkheid nodig is. Maar dat moet echt noodzakelijk zijn, tijdelijk en zo beperkt mogelijk. Niet breed en preventief, zodat niemand er nog iets van kan vinden.
Ook richting de raad moet het beter. Als volksvertegenwoordigers signaleren dat zij niet volledig of te laat zijn geïnformeerd, dan gaat er iets fundamenteel mis. De raad is geen formaliteit. De raad is het hoogste orgaan van de gemeente. Als die zijn controlerende taak niet goed kan uitvoeren omdat informatie ontbreekt of vertraagd wordt, dan wordt de democratie uitgehold.
Democratisch Zaanstad zegt het helder: openheid moet de norm zijn. Volledige stukken op tafel. Tijdige informatie. Geen strategisch schuiven met documenten. Geen verrassingen achteraf.
Besturen betekent uitleggen wat je doet en waarom. Ook als dat ongemakkelijk is. Zeg gewoon waar het op staat.